در قسمت ششم از مجموعه برنامه ی دریای سیاه؛ آوردگاه روسیه و ناتو، اهداف، منافع و رویکرد روسیه در دریای سیاه بررسی می گردد.

در قسمت قبلی اهمیت کریمه برای روسیه و تبعات دخالتهای ناتو در اوکراین را برای شما شنوندگان گرامی تشریح کردیم. در این قسمت به اهداف، منافع و رویکرد روسیه در دریای سیاه می پردازیم. منافع و رویکرد منطقه ای روسیه در دریای سیاه را باید تابعی از اهداف و منافع این کشور در سایر محیطهای ژئوپلیتیک منطقه و فرامنطقه ­ای در قبال گسترش ناتو ارزیابی کرد؛ به عنوان مثال اقدام روسیه در برگزاری رزمایش های مشترک دوره ای با کشورهای حوزه دریای سیاه، حضور فعال در پیمان های منطقه ای و نیز استقرار سامانه های دفاع موشکی در تاجیکستان، به همراه یارگیری­های فرامنطقه ای در بحران سوریه و لیبی دررقابت با ترکیه ی عضو ناتو، را می توان در شمار کنش­های فعال روسیه در زورآزمایی با ناتو و امریکا ارزیابی کرد.

وقایع سال 2014 و پیوستن شبه جزیره کریمه به روسیه، اوضاع  امنیتی  در دریای سیاه را  به طرز چشمگیری متشنج کرد. به گونه ای که این رویداد  تأثیر مخربی بر روابط روسیه با پنج کشور ساحلی دریای سیاه گذاشته و در عین حال منجر به رویارویی جدید با ناتو شده است. کل خطوط ساحلی روسیه 37,653 (سی و هفت هزار و ششصد و پنجاه و سه) کیلومتر است. که فقط 1171 کیلومتر آن در دریای سیاه قرار دارد . پیوستن کریمه در سال 2014 حدود750 کیلومتر به خط ساحلی روسیه در دریای سیاه افزود و خطوط دفاع روسیه را تا چند صد کیلومتر گسترش داده است. با الحاق کریمه به فدراسیون روسیه، این کشور پایگاهی دائمی برای گسترش ناوگان خود در دریای سیاه، بدست آورد که از طریق  آن می تواند با فعالیت های ضد روسی  و تهاجمی ناتو مقابله کند. 

 چنانچه اشاره شد پیوستن کریمه به روسیه و در نتیجه، درگیری مداوم در شرق اوکراین تأثیر نامطلوبی بر روابط روسیه با پنج کشور ساحلی دیگر در دریای سیاه گذاشته است. روسیه البته در این مدت کوشید در راستای بهبود روابط با همسایگان خود در منطقه دریای سیاه گام بردارد؛ از جمله در سند راهبرد سیاست خارجی روسیه که در نوامبر 2016  منتشر شد، در بند 59 از فصل 4 که مربوط به اولویتهای منطقه ای سیاست خارجی فدراسیون روسیه است، صراحتا به تقویت روابط روسیه و گرجستان اشاره می کند. درعین حال، این سند راهبردی بر تقویت روابط روسیه با جمهوری های خودخوانده آبخازیا و اوسیتیای جنوبی و نیز توسعه روابط با اعضای سازمان پیمان امنیت جمعی (CSTO) و جامعه کشورهای مستقل  مشترک المنافع (CIS) تاکید می کند. روسیه همچنین تلاش خود را بر تقویت نیروهای نظامی خود در اطراف دریای سیاه، نوسازی ناوگان دریای سیاه و تقویت نیروهای نظامی خود در کریمه متمرکز کرده است.

 روسیه برای تقویت موقعیت خود در حوزه دریای سیاه، و پس از پیوستن کریمه، بمنظور مقابله با تهدیدات خارجی، مداوم به ارزیابی مجدد سیاستهای امنیتی و دفاعی خود اقدام می کند.ناوگان دریای سیاه  به لحاظ تاریخی بخش مهمی از استراتژی نیروی دریایی روسیه بوده است که امنیت این کشور را در مناطق دریای سیاه و دریای مدیترانه تامین می کند. پس از انحلال اتحاد جماهیر شوروی، روسیه بخش اعظمی از ناوگان دریای سیاه شوروی را به ارث برد. بندر اصلی استقرار ناوگان طبق توافق با اوکراین در سواستوپل در کریمه باقی مانده است.در واقع روسیه از منطقه کریمه بر دریای سیاه اشراف دارد و ناوهای این کشور از این منطقه به دریای مدیترانه اعزام می‌شوند. 

پس از آنکه روسیه در 18 مارس 2014  حاکمیت کریمه را به دست گرفت، کنترل کامل پایگاه سواستوپول را به دست آورد. در 2 آوریل 2014، روسیه توافق نامه سال 2010 در مورد اجاره کشتی ها از اوکراین را لغو کرد و کنترل کامل کشتی های دریای سیاه را در دست گرفت. در همان روز کریمه و سواستوپول به منطقه نظامی جنوبی روسیه اضافه شدند.

در سال 2015، ولادیمیر پوتین رئیس جمهور روسیه تاکید کرد که سامانه موشکی دفاعی با برد حداکثر 450 کیلومتر، بخش اعظم دریای سیاه را از بندر کریمه پوشش می دهد. روسیه همچنین هر ساله تعداد زیادی رزمایش نظامی در دریای سیاه انجام می دهد. این رزمایش ها  شامل تمرینات بزرگ مشترک با شرکای خارجی و رزمایش های جداگانه نیروهای روسی جهت ارتقاء آمادگی رزمی آنها است. روسیه از سال 2014 تا ابتدای 2018 بیش از صد رزمایش نظامی برگزار کرده است. دریای سیاه نه تنها به عنوان یک کریدور ترانزیتی مهم برای کالاها و منابع انرژی، بلکه به عنوان نقطه دسترسی این کشور به منطقه مدیترانه بویژه  در سالهای اخیر نقش راهبردی برای روسیه پیدا کرده است. 

روسیه در اوایل 2018 روسیه، سامانه موشکی زمین به هوای S-400 (SAM) را در کریمه در دریای سیاه مستقر کرد. این سامانه هم اکنون در روسیه در حال کار است و از بندر کریمه و  با برد حداکثر 400 کیلومتر، بیشتر دریای سیاه را پوشش می دهد. علاوه بر سیستم های موشکی، روسیه همچنین هواپیماهای جنگی Su-24 و Su-30SM  و بالگردهای Ka-27/29 را در کریمه مستقر کرده است. روسیه همچنین پایگاه نظامی خود در کشورهای نزدیک به دریای سیاه از جمله دو پایگاه 102 و گیومری در ارمنستان را تقویت کرده است. بر اساس گزارش خبرگزاری تاس، روسیه قصد دارد  تا پایان سال2021 ، 29 جنگنده  18 MiG در ایروان را با هواپیماهای جنگی پیشرفته تر سوخو Su-30SM جایگزین کند.

وزارت دفاع روسیه آوریل 2021 با انتشار بیانیه ای اعلام کرد، از تاریخ ۲۴ تا ۳۱ آوریل به کشتی‌های جنگی خارجی و سایر انواع کشتی‌های خارجی اجازه عبور از آب‌های سرزمینی روسیه در سه منطقه از دریای سیاه داده نخواهد شد. «نیکلای پاتروشف»، دبیر شورای امنیت روسیه در خصوص دفاع از طرح محدود کردن دسترسی به دریای سیاه گفت: روسیه متوجه تشدید تحرکات نظامی ناتو و به خصوص آمریکا در مجاورت مرزهای روسیه در دریای سیاه شده است. سئوال اینجا است که آمریکا در دریای سیاه چه کار دارد؟ اگر بسیاری از آمریکایی‌ها اصلاً نمی‌دانند این دریا کجا واقع شده، آمریکا در حال پیگیری چه منافع ملی در اینجا است؟ روسیه مجبور است به منظور حصول اطمینان از امنیت در مرزهای خود تدابیری اتخاذ کند اما همزمان از انجام گفت‌وگو در این زمینه نیز استقبال می‌کند.

تیر ۰۱, ۱۴۰۰ ۰۹:۱۷ Asia/Tehran