در قسمت هفتم از مجموعه برنامه ی دریای سیاه؛ آوردگاه روسیه و ناتو، اهداف و رویکرد تنش زایانه امریکا در دریای سیاه؛ بررسی می گردد.

در قسمت قبلی اهداف، منافع و رویکرد روسیه در دریای سیاه را برای شما شنوندگان گرامی توضیح دادیم. در این قسمت نگاهی به اهداف، منافع و رویکرد تنش زایانه امریکا در دریای سیاه داریم. امریکایی ها طی دو دهه اخیر اهداف و برنامه های متمرکزی را با رویکرد مهار روسیه در این دریا شروع کرده‌اند. از سال 2000 میلادی حضور هیئت های امریکایی در اجلاس های مهم دریای سیاه بسیار چشمگیر بوده  است. این کشور می­ کوشد تا از راه بلغارستان، رومانی، آلبانی، گرجستان و اوکراین و حتی ترکیه اهداف و نیات خود را در دریای سیاه دنبال کند. در سال‌های اخیر، ایالات متحده مداخلات خود را در دریای بالتیک، دریای سیاه و همچنین در اقیانوس آرام افزایش داده است. اجرای رزمایش سی بریز Sea breeze در بخش شمال غربی دریای سیاه با مشارکت کشورهای منطقه از جمله این تحرکات است که این مانور باعث نگرانی در روسیه شده است.

طی سالهای اخیر بویژه پس از سال 2014 و الحاق کریمه به روسیه ، حضور ناوهای امریکا در دریای سیاه افزایش محسوسی داشته است که به منجر به واکنش روسیه شده است . در مارس 2017 کشتی نظامی «کارنی» نیروی دریایی آمریکا از تنگه بسفر عبور کرد و وارد بندر اودسا در جنوب اوکراین شد. این ناوشکن، مجهز به سامانه دفاع ضدموشکی و موشکهای کروز و موشکهای ضدزیردریایی بود. پیش از این ناوشکن موشک انداز «رز» آمریکا نیز در این منطقه حضور داشت. دو ناوشکن آمریکایی Gravely و Porter، در ژانویه 2018 وارد دریای بالتیک شدند و در 19 ژانویه 2019 نیز ناوشکن آمریکایی دونالد کوک دردریای سیاه حضور یافت. دونالد کوک در 21 ژانویه در بندر گرجستان باتومی لنگر انداخت، تا همکاری بین دو کشور در زمینه امنیت و ثبات دریایی را ارتقاء دهد.

از ابتدای سال 2020  ناوشکن های امریکایی 5 بار در دریای سیاه حضور یافته اند. به گفته مقامات روسی به نظر می‌رسد که آمریکایی‌ها در حال بررسی نقاط ضعف رقیب هستند. به عنوان مثال، آنها سرعت واکنش نیروی دریایی در هنگام ورود به دریا، یا اثربخشی مدیریت و نظارت روسیه بر تردد ناوگان خود در دریای سیاه را ارزیابی می‌کنند. در واقع  بازدید منظم نیروی دریایی ایالات متحده از دریای بالتیک و دریای سیاه ناشی از افزایش فعالیت‌های اطلاعاتی ناتو پس از سال 2014 است که با هدف  فشار بیشتر بر روسیه صورت گرفته است.

سرگئی شویگو، وزیر دفاع روسیه، می 2021، در دیدار با مقامات وزارتخانه دفاع این کشور گفت: آمریکا و ناتو به فعالیت‌های «تحریک‌آمیز» خود را در حریم هوایی دریای سیاه و آب‌های آن، ادامه می‌دهند. وضعیت نظامی در مرزهای غربی روسیه «دشوار» است و دلیل آن نیز اقدامات برخی دولت‌های خارجی خصوصا امریکا و ناتو برای افزایش نفوذ خود در این منطقه است. آمریکا و ناتو به فعالیت‌های «تحریک‌آمیز» خود در حریم هوایی دریای سیاه و آب‌های آن ادامه می‌دهند. تلاش‌های ناتو برای جلوگیری از بهبود اوضاع در این مناطق ما را وادار به اقدامات متقارن در منطقه استراتژیک و افزایش توانایی‌های نظامی خود در منطقه نظامی جنوبی روسیه می‌کند.

افزایش محسوس تردد کشتی های نظامی امریکا و انگستان به دریای سیاه در ژوئن 2021 منجر به رویارویی و تنش شدید در دریای سیاه شد. ورود یک ناوشکن انگلستان به نام «دیفندر» بهمراه پشتیبانی یک فروند هواپیمای تجسسی آمریکا آن هم چند روز پس از دیدار ولادیمیر پوتین و جو بایدن در ژنو، منجر به واکنش بی سابقه مسکو گردید که حاکی از چشم انداز تشدید درگیریها در دریای سیاه است . بطوریکه ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهوری روسیه، سی ام ژوئن 2021 اعلام کرد که کشتی‌های نظامی این کشور برای دور کردن یک ناوشکن بریتانیایی از حریم دریایی ناحیه کریمه به سوی آن گلوله‌های هشداردهنده شلیک کرده‌اند و یک جنگنده روسیه نیز مسیر حرکت آن را بمباران کرده است. وی افزود: ماموریت هواپیمای تجسسی ایالات متحده، دیده‌بانی و کنترل نحوه واکنش نیروهای روسیه به ناوشکن بریتانیایی بوده است و نیروهای روسیه به خوبی از نیت آمریکا مطلع بودند و از همین رو، در این عملیات هیچ‌گونه اطلاعات حساسی را بر ملا نکردند. رئیس جمهور روسیه در بخش دیگری از اظهارات خود در مورد احتمال آغاز جنگ جهانی سوم در نتیجه چنین رویارویی‌هایی گفت: «حتی اگر ما ناوشکن بریتانیایی را غرق می‌کردیم جهان در آستانه جنگ جهانی قرار نمی‌گرفت چون آن‌هایی که این اقدامات را انجام می‌دهند به خوبی می‌دانند پیروز این جنگ نخواهند بود». روسیه هشدار داده است که اگر یک ناو جنگی غرب بار دیگر وارد آب‌های این منطقه شود، به سوی آن شلیک خواهد کرد. 

به طور کلی، امریکا از تحقق ترتیبات امنیتی در دریای سیاه، چند هدف را هم زمان دنبال می کند. شاید مهمترین هدف آمریکا برای حضور در دریای سیاه، پایان دادن به انحصار روسیه در انتقال نفت و گاز منطقه و جلوگیری از اتحاد استراتژیک روسیه با کشورهای حوزه دریای سیاه به منظور تضمین منافع توسعه طلبانه ناتو است.از جمله اهداف آمریکا، ارتباط میان متحدان واشنگتن در منطقه مدیترانه و دریای سیاه و تقویت پیمان های غربگرا نظیر پیمان گوام در حوزه دریای سیاه است. احداث پایگاه های دفاع موشکی در منطقه برای مقابله با روسیه و نیز ایجاد چتر جدید امنیتی مشابه اروپای غربی؛ از دیگر اهداف آمریکا در حوزه دریای سیاه است. همچنین آمریکا به دنبال ارائه الگویی جدید برای همکاری کشورهای منطقه دریای سیاه با پیمان آتلانتیک شمالی؛ است.

ناتو با همراهی امریکا از مجموعه طرح هایی برای متقاعد کردن همکاری کشورهای حوزه دریای سیاه با خود، در سالهای اخیر رونمایی کرده است. طرح «مشارکت برای صلح» و طرح «مشارکت انفرادی» از جمله این طرحهاست.  ناتو همچنین به رزمایش های مشترک سالانه با کشورهای حوزه دریای سیاه روی آورده است. مهم ترین هدف این رزمایش ها، اتصال متحدان واشنگتن در قالب «دیالوگ مدیترانه و ناتو» و ابتکار «گسترش امنیت در دریای مدیترانه با کشورهای منطقه دریای سیاه» با هدف فشار بر روسیه اعلام شده است.

امریکا و ناتو در دریای سیاه، علایقی در حوزه انرژی نیز دارند. دریای سیاه کریدور اکوپولیتیک و ژئواستراتژیک دریای خزر و قفقاز به شمار می رود. کمیته امور غیرنظامی و امنیتی مجمع نمایندگان ناتو در پاریس در ژوئن2006  بر اهمیت امتداد دامنه امنیتی اروپا - آتلانتیک تا دریای سیاه صحه گذاشت. این کمیته، با صدور بیانیه ای از ناتو خواست سیستم دفاعی و موشکی، گارد ساحلی و قابلیت پرواز هواپیماها و کنترل بیشتر ماهواره ها را برای تأمین امنیت انرژی در حوزه دریای سیاه و مدیترانه تحقق بخشد. 

لوک کوفی کارشناس مسائل استراتژیک در امریکا در مقاله ای  که در فوریه 2020 تحت عنوان " دریای سیاه باید در اولویت امریکا و ناتو قرار گیرد"، منتشر کرده، به مقامات امریکایی و ناتو توصیه  کرده است که به منظور حفظ منافع سیاسی و اقتصادی سه راهبرد هم زمان را  در دریای سیاه در پیش بگیرند. کوفی می گوید: در مرحله اول، ایالات متحده باید در پیگیری استراتژی ناتو در دریای سیاه  نقش محوری و هدایت شونده داشته باشد. ثانیا، ایالات متحده باید ناتو را تشویق کند تا مأموریت­های گشت دریایی منظم در دریای سیاه را اجرا کند و به این ترتیب حضور قوی تری در این دریا داشته باشد . سرانجام ، با رهبری ایالات متحده، ناتو میتواند نقش آتی خود را در دریای سیاه تحت عنوان «فرایند بازتاب» تثبیت کند.

مجموع قراین نشان می دهد که رویکرد امریکا و ناتو در دریای سیاه در سالهای اخیر تهاجمی تر شده است. این موضوع همانطوریکه واکنش نظامی روسیه به ناوشکن انگلیسی دیفندر در دریای سیاه در ژوئن 2021 نشان داد، حاکی از آن است که دریای سیاه در حال تبدیل شدن به آوردگاه رویارویی نظامی روسیه با ناتو می باشد.

تیر ۱۴, ۱۴۰۰ ۰۸:۱۵ Asia/Tehran