در بخش 11 و نهایی مقاله، ابعاد و مصادیق اجرا یا نقض حقوق ارمنی ها، مسیحیان یونانی و یهودیان در ترکیه بررسی می شود.

نقض حقوق اقلیت ارامنه در ترکیه را از دو بُعد تاریخی و معاصر می توان مورد ارزیابی قرار داد. از بُعد تاریخی در حالیکه ارامنه تاکید دارند امپراتوری عثمانی اقدام به نسل کشی کرده و باعث جابجایی اجباری ارامنه شده است، اما دولت ترکیه از پذیرش مسئولیت این موضوع خوداری می کند. حساسیت ایجاد شده درباره این موضوع دربین مردم ترکیه به نوبه خود به تداوم ایجاد نفرت نسبت به اقلیت ارمنی در میان شهروندان دیگر ترکیه دامن زده است. یکی از نمودهای آن ترور هرانت دینک سردبیر روزنامه ارمنی آگوس در سال 2007 بود. 

در دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ میلادی، کمپ کودکان توزلا در بخش آسیایی استانبول در اختیار ارمنی‌های ترکیه بود اما در اوایل دهه ۱۹۸۰، دولت ترکیه این کمپ را بست. واقعیت این است که پس از وقایع ۱۹۳۶ و متعاقب آرای دادگاه‌ها، دولت ترکیه املاک بسیاری از بنیادهای غیر مسلمان بویژه ارامنه و یونانی ها را تصرف کردند و هنوز بسیاری از آنها به مالکان خود بازنگشته است که این موضوع در مغایرت با میثاق بین المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی (1966) می باشد.

البته در این خصوص قوانین جدید در سال‌های ۲۰۰۸ و ۲۰۱۱ در مجلس ترکیه تصویب شد که از نقطه‌نظر حقوقی به اقلیت‌های غیرمسلمان کمک چندانی نکرد. بطوریکه مینه ییلدیریم، رییس موسسه آزادی عقیده در ترکیه معتقد است: «یک قانون فراگیرتر باید تصویب شود که بازگرداندن املاک مصادره شده را تحت مجموعه قوانین تسهیل کند.» آیکان اردمیر، یکی از اعضای بنیاد دفاع از دموکراسی در واشنگتن و عضو پیشین پارلمان ترکیه معتقد است:‌ «بازگرداندن املاک اقلیت‌ها، یکی از چالش‌های کلیدی، در به رسمیت شناختن حقوق برابر شهروندی در ترکیه است».

بخشی از ابعاد و مصادیق نقض اقلیت های مذهبی نظیر ارامنه در آثار برخی از نویسندگان مشهور ترکیه نیز منعکس شده است مثلاً یاشار کمال در به یاد ماندنی‌ ترین اثرش با عنوان «اینجه ممد» می‌ نویسد: «اگر جنگ استقلال نمی‌شد، هیچ کس حتی فکر تصاحب یک وجب از این خاک را نمی‌ کرد. بخش بزرگی از این خاک مال سلطان عبدالحمید، مالک‌ ها و عرب‌ هایی است که به آن‌ ها مصری می‌ گویند، بخشی هم مال ارمنی‌ ها».

همچنین فتحیه چتین، در رمان «مادر بزرگ من» که در سال 2004 چاپ شد، می نویسد: «مادربزرگم، در زمان کودکی در خانواده ارمنی‌اش نسل کشی را لمس کرد. او ایامی را به یاد می آورد که در جاده مرگ قدم برمی‌داشت، تا این که به شهرک چرمیک در دیاربکر رسید و درآنجا یک خانواده مسلمان او را به فرزندخواندگی پذیرفتند. مادر بزرگم تا ۷۰ سالگی جزئیات این حادثه را به‌خاطر سپرده بود و بروز نمی داد اما من این سکوت او را حس می‌کردم.»

یکی دیگر از اقلیت های مذهبی در ترکیه، مسیحیان غیرارمنی هستند. اقلیت مسیحیان ترکیه علاوه بر ارمنیان شامل طیفی از مسیحیان کاتولیک، ارتدکس، کلدانی، سریانی، گرجی و آسوری است که از زمان فتح استانبول در سال 1453 توسط سلطان محمد فاتح، در دوره عثمانی و نیز پس از تاسیس جمهوری ترکیه تاریخ پرفراز و نشیبی را پشت سر گذاشته اند. پس از تاسیس جمهوری ترکیه، مسیحیان بویژه مسیحیان ارتدوکس یونانی حوادث تلخی را در سالهای 1933، 1955 و 1964 تجربه کردند.

یکی از حوادث تلخ معاصر برای مسیحیان ترکیه، حادثه سال 2007 است که به کشتار ملاطیه مشهور شده است که طی آن در ۱۸ آوریل سال ۲۰۰۷ میلادی، چند مرد که وانمود کرده بودند به مسیحیت علاقه دارند، سه مسیحی از جمله اوگر یوکسل و تیلمان گسک را در انتشارات زیور در ملاطیه، بی رحمانه به قتل رساندند. هفت سال بعد، دادگاه بر اساس قوانین جدیدی که در ۲ فوریه 2014 در مجلس ترکیه تصویب شد، پنج متهم به قتل را آزاد کرد. قانون جدید زمان انتظار متهمان را در زندان برای حکم دادگاه از ده سال به پنج سال کاهش داده بود. نگرش های منفی به اقلیت مسیحیان در ترکیه بویژه پس از آنکه آندرو برانسون کشیش ادعایی در اکتبر 2016 به عنوان جاسوس سیا در ترکیه دستگیر شد، افزایش یافته است. برای ۲۳ سال اندرو برانسون، به عنوان کشیش آمریکایی در ازمیر و در کلیسای رستاخیز فعالیت می کرد. دستگیری و اعلام جرم علیه وی به اتهام جاسوسی و ارتباط با جنبش گولن باعث شد تا بدبینی به فعالیت های جوامع مسیحی در ترکیه افزایش یابد اگرچه به دلیل فشارهای امریکا، ترکیه وی را آزاد کرد.

اقلیت مسیحیان ترکیه در برخی از شهرهای این کشور بویژه استانبول دارای کلیسا و مراکز آموزشی بوده و به فعالیت های دینی مشغول هستند، با وجود این آنها نیز مانند اقلیت ارمنی معتقدند که دولت از بازگرداندن تعدادی از اماکن دینی و فرهنگی آنها که در گذشته مصادره شده است، خودداری می کند. ضمن اینکه اقلیت یونانی بارها از محدودیت هایی که ترکیه برای آموزش زبان یونانی در این کشور و بخش ترک نشین قبرس ایجاد می کند، انتقاد کرده است. یکی از مصادیق نقض اقلیت های مسیحی یونانی و ارمنی کدگزاری غیرمسلمانان در ترکیه است که از سال 1924 میلادی آغاز و با بخشنامه های صادر شده در سال های 1983 و 2001 میلادی تاکنون ادامه یافته است. در این بخشنامه ها تاکید شده است که می بایست از ارائه اطلاعات در خصوص اسناد ثبتی، به وارثان افرادی که پیش از سال 1924 میلادی مجبور به کوچ اجباری شده اند خودداری شود.

دولت با استفاده از کدگذاری غیرمسلمانان در ترکیه، اقدام به اخذ مالیات از اموال اقلیت ها می کرده است. این کدها همچنین برای جلوگیری ازاستخدام اقلیت ها در مشاغل دولتی و جداسازی آن ها از ترک ها مورد استفاده قرار گرفته اند. بر خلاف دیدگاه منتقدان، مقامات دولتی تاکید دارند این کدها برای آمارگیری از اقلیت های دینی نبوده و در جهت ثبت نام فرزندان آن ها در مدارس خاص اقلیت ها مطابق قانون و همچنین انجام امور اداری مرتبط با آن بکار گرفته می شود. اما منتقدان معتقدند ترکیه از این کدگذاری برای اعمال کنترل و محدودیت های بیشتر و مصادره اموال بهره می جوید. ضمن اینکه استفاده از کدهای محرمانه یا غیرمحرمانه برای مشخص نمودن قومیت فرد، مغایر با اسناد بین المللی حقوق بشر از جمله کنوانسیون 1989حقوق کودک و نیز اعلامیه 1992 مجمع عمومی سازمان ملل درباره اقلیت ها می باشد .

برخلاف اقلیت های ارمنی و یونانی، اقلیت یهودیان در ترکیه چه در دوره عثمانی و چه در دوره جمهوری ترکیه از شرایط مطلوبی برخوردار بودند. منحنی توسعه مراکز یهودیان در ترکیه در مقایسه با سایر اقلیت های مذهبی این کشور سیر صعودی داشته است. یهودیان آزادانه در محل های یهودی نشین استانبول از جمله محله جالاتا زندگی می کنند و هر ساله جشن سال نو یهودی موسوم به «روش هشانا» را برگزار می کنند. البته بدلیل جنایات رژیم صهیونیستی و انزجار مسلمانان از آن، یهودیان ترکیه معمولا از حرف زدن به عبری در ملاء عام و گذاشتن عرقچین یهودی بر سر، در خیابان ها خودداری می کنند و نمادها و نشانه های یهودی را در مغازه ها و محل کسب و کار خود نصب نمی کنند. برخی از محدودیت های که علیه اقلیت یهودیان ترکیه در گذشته اعمال شده بود، از بین رفته است. مثلاً امروز محدودیتی برای آموزش زبان عبری در ترکیه وجود ندارد. ضمن اینکه یهودیان دارای نشریات ویژه خود هستند و اقلیت یهودی استانبول هفته نامه ای به نام «شالوم» را منتشر می کنند.

علیرغم اینکه دولت ترکیه امکانات زیادی را به اقلیت یهودی داده است، حقوق ارمنی ها و مسیحیان یونانی در بسیاری از زمینه ها در این کشور، نادیده گرفته می شود. خودداری از بازگردان میراث های معنوی مصادره شده مراکز فرهنگی و دینی اقلیت ارمنی، ادامه فضای منفی نفرت علیه ارامنه بویژه از سوی احزاب ملی گرای افراطی، محدودیت اقلیت ارمنی در تاسیس شبکه های رادیویی و تلویزیونی مستقل، ممنوعیت برگزاری مراسم های اعتراضی بویژه در سالروز 24 آوریل سالروز کشتار ارامنه و تلاش برای جذب اجباری جامعه ارامنه در جامعه اکثریت از جمله این نقض حقوق فرهنگی، مذهبی و زبانی اقلیت ارامنه محسوب می شود.

شهریور ۲۴, ۱۴۰۰ ۰۷:۵۲ Asia/Tehran